« این روزها انسان ها , فهمیدن را دوست ندارند بلکه می خواهند آنچه را که دوست دارند ؛ بفهمند . فهم , تابعِ خواست شماست یا خواست شما تابعِ فهم است؟ فلسفه ای که کنیزک الهیات باشد , بی فایده است مانند فلسفۀ قرون وسطی که تابعِ نظر پاپ بود . » ص 28 کتاب
« آقا, حاجی , خاله , عمه , علامه , کدخدا , ناخدا , علامه ....»
علّامه حسن زاده آملی کدخدا اسماعیل حاج آقا کرمی سرهنگ قاسمیان دکتر شفیعی کدکنی
شاخص + اسم (هسته گروه اسمی) شاخص + اسم (هسته) شاخص + اسم ( هسته) شاخص + اسم ( هسته ) شاخص + اسم ( هسته )
تذکر : اگر پس از کلمات شاخص , کسره بیاید ؛ دیگر شاخص نیستند , بلکه هستۀ گروه اسمی محسوب می شوند :
استاد شفیعی کدکنی , دکترِ ادبیات فارسی است . ( دکتر : هستۀ گروه اسمی است , نه شاخص )
الف) صفت فاعلی :
موصوف + صفت موصوف + صفت
موصوف + صفت موصوف + صفت
موصوف + صفت موصوف + صفت
ب)صفت مفعولی : بن ماضی + ه ( -ِ) : شنیده , ریخته , ستوده : کار ِ ستوده - نفتِ ریخته
موصوف + صفت موصوف + صفت
پ)صفت نسبی :
- اسم + ی : آهنی , سرمایی , هوایی , .. نردۀ آهنی - آدم ِ سرمایی - حملۀ هوایی موصوف + صفت موصوف + صفت موصوف + صفت
- اسم + ین : زرّین , سیمین , خونین ... دست ِ خونین ارادۀ آهنین لوح ِ زرّین . موصوف + صفت موصوف + صفت موصوف + صفت
- اسم + ینه : پشمینه , زرّینه , سیمینه لباس ِ پشمینه لوحِ زرّینه
موصوف + صفت موصوف + صفت
موصوف + صفت موصوف + صفت
موصوف + صفت موصوف + صفت
ت) صفت ساده : مفید , سرخ , تاریک ... شبِ تاریک کتاب ِ مفید
موصوف + صفت موصوف + صفت
ث) صفت تفضیلی ( برتر ) : زیباتر , بهتر ... تابلوی ِ زیباتر کتاب ِ بهتر
موصوف + صفت موصوف + صفت
اندیشۀ انسان روش او کتاب ِ دانشمند
اسم + مضاف الیه اسم + مضاف الیه اسم + مضاف الیه
موصوف + صفت موصوف + صفت موصوف + صفت
مبحث 4 : وابسته های وابسته : الف) مُمَیّز : واحد شمارش است که میان صفت شمارشی و موصوف آن می آید و وابستۀ عدد است . ( ممیز با عدد خود , یک جا , وابستۀ هسته محسوب می شود . ) : « کیلو , گرم , مَن , سیر , مثقال , فرسنخ ( فرسنگ) , کیلو متر , سانتی متر , متر , دست , توپ , طاقه , تخته , دستگاه , تا , و ....» دو توپ پارچه یک دستگاه تلویزیون یک دست مبل
صفت شمارشی + ممیز + هسته ( اسم) صفت شمارشی + ممیز + هسته ( اسم ) صفت شمارشی + ممیز + هسته (اسم ) ب) مضاف الیهِ مضاف الیه : ( اسم + -ِ + اسم + -ِ + اسم ) : تاریخِ ادبیاتِ ایران حیاطِ خانۀ ِ ما هسته(اسم)+ مضاف الیه + مضاف الیهِ مضاف الیه هسته ( اسم )+ مضاف الیه+ مضاف الیهِ مضاف الیه
(تذکر : ضمیر و صفتِ جانشینِ اسم نیز می توانند در جایگاه مضاف الیهِ مضاف الیه قرار گیرند: « تمرکز فکر دانشمند / تمرکز فکر ِ او » )
پ)صفتِ مضاف الیه : ( اسم + -ِ + اسم + -ِ + صفت ) یا ( اسم + -ِ + صفت پیشین +-ِ + اسم ) :
قلم ِ نویسندۀ ِ دانا قلم ِ این نویسنده
ت)صفتِ صفت: ( اسم + -ِ صفت + -ِ + صفت) : ماشینِ مشکیِ متالیک آسمانِ آبی ِ نیلوفری
ث) قیدِ صفت : اسم + قید + صفت ) : آسمان ِ بسیار آبی
